W dobie rosnącej popularności płatności bezgotówkowych mogłoby się wydawać, że gotówka stopniowo odchodzi do historii. Tymczasem najnowsze dane ze Szwajcarii pokazują zupełnie inny trend. Choć kraj ten należy do rozwiniętych i nowoczesnych gospodarek, obywatele wcale nie chcą rezygnować z tradycyjnego pieniądza.
- Gotówka nadal ważna w sklepach i usługach
- Społeczeństwo mówi „nie” dla świata bez gotówki
- Gotówka jako forma bezpieczeństwa finansowego
- Kto najczęściej korzysta z gotówki?
- Problem: coraz trudniejszy dostęp do gotówki
- Cyfrowa waluta? Na razie tylko dla instytucji
- Czy gotówka ma przyszłość?
- Podsumowanie: ewolucja zamiast rewolucji
Z badania szwajcarskiego banku centralnego wynika, że gotówka nadal odgrywa istotną rolę w codziennych transakcjach. Co więcej, jej znaczenie przestaje szybko spadać, a w niektórych aspektach nawet rośnie.
Gotówka nadal ważna w sklepach i usługach
Mimo dominacji kart płatniczych, fizyczny pieniądz wciąż stanowi istotny element systemu płatności. W sklepach stacjonarnych odpowiada za około 30 proc. wartości wszystkich transakcji. To wynik tylko nieznacznie niższy niż w przypadku kart debetowych, które mają udział na poziomie 37 proc.
Co istotne, tempo spadku znaczenia gotówki wyraźnie wyhamowało. W ciągu roku jej udział zmniejszył się zaledwie o jeden punkt procentowy. To sygnał, że proces przechodzenia na płatności cyfrowe nie jest już tak dynamiczny jak wcześniej.
W praktyce oznacza to stabilizację preferencji płatniczych społeczeństwa.
Społeczeństwo mówi „nie” dla świata bez gotówki
Jeszcze ciekawsze są wyniki dotyczące nastawienia obywateli do całkowitego odejścia od gotówki. Okazuje się, że taki scenariusz ma bardzo niewielkie poparcie społeczne.
Aż 70 proc. Szwajcarów chce utrzymania dostępu do gotówki, a jedynie 2 proc. deklaruje gotowość do funkcjonowania w całkowicie bezgotówkowym systemie.
To wyraźny sygnał, że mimo technologicznego postępu, zaufanie do fizycznego pieniądza pozostaje bardzo wysokie. Co więcej, liczba zwolenników świata bez gotówki spada, zamiast rosnąć.
Gotówka jako forma bezpieczeństwa finansowego
Jednym z powodów utrzymującej się popularności gotówki jest jej rola jako „bezpiecznej rezerwy”. Coraz więcej osób postrzega ją nie tylko jako środek płatniczy, ale również jako formę zabezpieczenia finansowego.
Już 56 proc. badanych uważa, że warto posiadać oszczędności w gotówce. To wyraźny wzrost w porównaniu z wcześniejszymi latami.
W kontekście globalnych niepewności – takich jak kryzysy gospodarcze, napięcia geopolityczne czy problemy systemów bankowych – fizyczny pieniądz daje poczucie kontroli i niezależności.
Kto najczęściej korzysta z gotówki?
Struktura użytkowników gotówki również pozostaje stosunkowo przewidywalna. Najczęściej korzystają z niej:
- osoby starsze
- osoby o niższych dochodach
- klienci małych sklepów i usług lokalnych
To grupy, dla których prostota i dostępność gotówki mają szczególne znaczenie. W wielu przypadkach to również kwestia przyzwyczajeń oraz ograniczonego dostępu do nowoczesnych narzędzi płatniczych.
Problem: coraz trudniejszy dostęp do gotówki
Paradoksalnie, mimo dużego przywiązania do gotówki, jej dostępność staje się coraz większym problemem. W Szwajcarii rośnie liczba osób, które uważają, że dostęp do fizycznego pieniądza jest utrudniony.
Już 17 proc. respondentów wskazuje, że punktów wypłaty jest zbyt mało. To efekt m.in. spadającej liczby bankomatów oraz ograniczania usług kasowych przez banki.
Zjawisko to nie dotyczy wyłącznie Szwajcarii. Podobne problemy obserwowane są w:
- Wielkiej Brytanii
- Irlandii
- Nowej Zelandii
W niektórych krajach regulatorzy zaczęli już interweniować, aby zagwarantować obywatelom dostęp do gotówki.
Cyfrowa waluta? Na razie tylko dla instytucji
W kontekście cyfryzacji finansów pojawia się pytanie o przyszłość pieniądza cyfrowego emitowanego przez banki centralne (CBDC). W przypadku Szwajcarii podejście jest jednak ostrożne.
Bank centralny nie planuje wprowadzenia cyfrowej waluty dla obywateli. Zamiast tego prowadzi testy tzw. hurtowej wersji pieniądza cyfrowego w ramach projektu Helvetia.
Rozwiązanie to ma być wykorzystywane wyłącznie przez instytucje finansowe i służyć usprawnieniu rozliczeń międzybankowych. Pilotaż ma potrwać co najmniej do połowy 2027 roku.
To pokazuje, że nawet w zaawansowanych gospodarkach cyfryzacja finansów przebiega stopniowo i bez gwałtownych rewolucji.
Czy gotówka ma przyszłość?
Wbrew wielu prognozom sprzed kilku lat, gotówka nie znika z systemu finansowego. Wręcz przeciwnie – jej rola ewoluuje.
Dziś pełni kilka funkcji jednocześnie:
- środek płatniczy
- narzędzie kontroli wydatków
- forma zabezpieczenia finansowego
- alternatywa w razie problemów systemowych
Szwajcarski przykład pokazuje, że społeczeństwa nie są gotowe na całkowite przejście do świata cyfrowego.
Podsumowanie: ewolucja zamiast rewolucji
Dane ze Szwajcarii jasno wskazują, że przyszłość finansów nie będzie czarno-biała. Zamiast całkowitego odejścia od gotówki, obserwujemy raczej model współistnienia różnych form płatności.
Płatności cyfrowe będą się rozwijać, ale gotówka pozostanie ważnym elementem systemu – zarówno z powodów praktycznych, jak i psychologicznych.
To ważna lekcja także dla innych krajów, w tym Polski. Rewolucja bezgotówkowa może być nieunikniona, ale jej tempo i kierunek będą zależeć przede wszystkim od zaufania społeczeństwa.
